พุทธศาสนา กับ จักรวาล Deterministic
posted on 24 Sep 2005 15:51 by house in Otherเขียนเรื่องใกล้ตัวมาเยอะแล้ว ขอเขียนเรื่องไกลๆตัวมั่ง
ห้องศาสนาของพันทิป จะมีกระทู้ พุทธศาสนาเป็นวิทยาศาสตร์หรือไม่ เป็นกระทู้รายเดือน เมื่อผนวกกับความสนใจส่วนตัวในด้านจักรวาลวิทยา ผมก็เลยเอามาคิดในสเกลที่มันใหญ่ขึ้นว่า ในทรรศนคติของพุทธศาสนาแล้ว มีอะไรที่สองคล้องหรือ ขัดแย้งกับทฤษฏี ในปัจจุบันบ้างหรือไม่
ในพระพุทธศาสนา นั้น หากใครเคยอ่าน พระไตรปิฏก จักรวาลทีปนี หรือ ไตรภูมิพระร่วงมาบ้าง ก็คงเคยได้ยินคำทำนอง "หมื่นโลกธาตุ" "แสนจักรวาล" "ทวีปน้อยใหญ่ทั้งปวง" กันมาบ่อยๆ เมื่อดูจากรูปร่างหน้าตาของคนในทวีปต่างๆที่มีการพรรณณาแล้วหลายๆคนจึงตีความไปในทางว่า แต่ละทวีปต้องหมายถึงดาวแต่ละดวง และมนุษย์แต่ละทวีป ต้องเป็นมนุษย์ต่างดาว อย่างไม่ต้องสงสัย(มีทั้งหน้าเป็นเหลี่ยม หน้าเป็นรูปไข่ อายุความสูงต่างๆ ก็ไม่ตรงกับมนุษย์โลก) เมื่อผนวกกับ การตอบว่าในเวลาที่จักรวาลยังไม่เกิด สิ่งมีชีวิตต่างๆไปจุติที่ใด และมีวิสัชนาว่า จักรวาลอื่น ตรงนี้เป็นจุดชี้ชัดไปโดยปริยายว่า พุทธศาสนา ยอมรับ ทฤษฏี หลายจักรวาลหรือ Multiverse อย่างแน่นอน
อีกจุดหนึ่งซึ่งแสดงความสอดคล้องคือ แนวคิดเรื่อง กายละเอียด กายทิพย์ ของมนุษย์และเทวดา อาจจะตีความได้ในแง่ที่ว่า เป็นสิ่งมีชีวิตในระดับมิติที่สูงขึ้นไป จึงมีกายละเอียดกว่า สอดคล้องกับคำอธิบายของทฤษฏีสตริงที่ว่ามิติที่ 5 ถึง 11 มีขนาดเล็กและม้วนตัวซ้อนอยู่ในมิติปัจจุบัน
อย่างไรก็ตาม แม้จะสอดคล้องกันในหลายๆแนวทาง แต่พุทธศาสนากลับขัดแย้งกับทฤษฏี ควอนตัม อย่างสิ้นเชิง และมีแนวคิดคล้ายกับ ฟิสิกส์คลาสสิคมากกว่า
แนวคิดทางพุทธศาสนาไม่มีคำว่า บังเอิญ ทุกอย่างต้องเป็นไปตาม "อิทัปจยตา" หรือเมื่อมีเหตุ จึงเกิดผล การเกิดขึ้นโดยลอยๆ เป็นไปไม่ได้ (จำไว้ พระเจ้าไม่เล่นลูกเต๋ากับจักรวาลหรอก) ตรงนี้ใครศึกษาเรื่องกฏแห่งกรรมมามากพอ จะพบว่ามันเป็นกฏที่สมบูรณ์ในตัวเองและมีลำดับขั้นตอนแน่ชัด(ชัดขนาดเอาไป implement เป็น priority Queue ได้)ดังนั้นจักรวาลนี้ต้องทำนายหรือ ระบุสถานะได้(Deterministic Universe)ตรงนี้แย้งสุดขั้วกับ ทฤษฏีควอนตัม ซึ่งให้คำตอบออกมาในรูปของความน่าจะเป็นที่จะเกิดขึ้นของ เหตุการณ์ต่างๆ
ทฤษฏีควอนตัม ชี้นำว่า จักรวาลต่างๆ Non-Deterministic คุณไม่มีทางที่จะมีข้อมูลทุกอย่างสมบูรณ์ เพียงพอทำนายเหตุการณ์ในอนาคตได้ 100% คุณจะทำนายได้ภายใต้ขอบเขตความผิดพลาดหนึ่งเท่านั้น ช่างเป็นข้อสรุปที่น่าเศร้าสำหรับนักวิทยาศาสตร์(คงคล้ายๆ เมื่อผมรู้จัก NP-Complete Problem ครั้งแรก เซ็งสนิท ความฝันพังทลาย)
ในระยะไม่กี่ปีมานี้ มีนักวิทยาศาสตร์ กลุ่มหนึ่งเสนอความคิดขึ้นมาใหม่ว่า จริงๆแล้ว ควอนตัมนั้น Deterministic แต่คุณไม่รู้เพราะตัวแปรมันหายไปตัวหนึ่ง และไอ้ตัวที่ว่านั่นมันอยู่ในมิติที่สูงขึ้น เป็นแนวความคิดที่น่าสนใจ แต่จะจริงรึไม่ก็คงต้องรอผลการทดสอบยืนยันในอนาคต(ไม่รู้อีกกี่ปี)
ทั้งในฐานะชาวพุทธและนักวิทยาศาสตร์ ผมหวังว่า จะพิสูจน์ได้ว่าจักรวาลนี้ Deterministic แม้ว่าจะขัดแย้งกับกระแสหลักในโลกวิทยาศาสตร์ก็ตาม(Non-Deterministic มันทำร้ายจิตใจกันเกินไป) แต่ถ้ามันออกมาเป็น Non-Deterministic จริงๆ ก็คงต้องยอมรับ ความจริงย่อมเป็นความจริง ผิดหวังก็ต้องทำใจละ
PS. มีใครอ่านที่ผมเขียนรู้เรื่องมั่งเนี่ย
PPS. แนะนำอ่าน จักรวาลทีปนี ไตรภูมิพระร่วง สำหรับจักรวาลวิทยาแบบพุทธ เอ กฏแห่งกรรมอ่านที่ไหนดีหว่า ของผมหลายแหล่งจัด แนะนำไม่ถูก
ทางวิทยาศาสตร์ แนะนำ A Brief History Of Time (ประวัติย่อของกาลเวลา) Universe in the Nutshell(จักรวาลในเปลือกนัท) และ Beyond Einstine(ข้ามพ้นไอน์สไตน์)

แต่เชื่อได้เลยว่าเมื่อมาถึงวันหนึ่งแล้ว มันจะมีกรณีที่มีค่าผิดแผกไปจากที่อธิบายได้
แล้วเราก็ต้องเดินทางหาความจริงกันต่อไปไม่สิ้นสุด.....
#1 By ลิ่ว on 2005-09-24 16:20